سوء استفاده از سامانه کاداستر معادن
از صادرات کوه تا فعالیت بی ضابطه معادن!

سامانه کاداستر معادن که تقریبا تمام کشور را بصورت معدن در نظر گرفته است و هیچ کاربری و نیاز دیگری برای کشور درآن سامانه دیده نشده است.

به گزارش” آوای صنعت ”، در سرزمین خشک و نیمه خشک ایران که قریب به ۷۰ درصد وسعت آن مناطق کویری و بیابانی و مراتع ضعیف است حفاظت از ۳۰ درصد از مناطق کشور که دارای پوشش گیاهی جنگلی و مراتع مشجر، مراتع خوب ،درجه یک و خاکهای ارزشمند است، بسیار ضروری است. وزارت صنعت و معدن با طراحی یک سامانه کاداسترمعادن که تقریبا تمام کشور را بصورت معدن در نظر گرفته است و هیچ کاربری و نیاز دیگری برای کشور درآن سامانه دیده نشده است و هر شخص حقیقی یا حقوقی می تواند با داشتن یک حساب و گردش مالی مختصر و صلاحیت فنی سهل الوصول (از طریق نظام مهندسی معدن ) وارد سامانه کاداستر معادن شده و اراضی ملی و اموال عمومی را با سطوح چند صد یا چند هزارهکتاری بنام محدوده های اکتشافی معادن ، بدون هیچگونه محدودیتی از نظر تعداد و مساحت ثبت کند.

و اگر این روند ادامه یابد، اثرات زیست محیطی آن درآینده نزدیک نمایان خواهد شد.

وزارت صنعت ، معدن و تجارت بدون انجام مطالعات دقیق و در نظر گرفتن سایر کاربری ها و نیازهای کشور به انواع پروژه های عمرانی، کشاورزی ، آب ، محیط زیست ، دامداری ، گردشگری، نظامی، امنیتی و نیازهای نسلهای آینده کشور وحق ادامه حیات سایرجانداران و گیاهان، با استعلامهای بی حساب و کتاب دربسیاری از استانها و مناطق طبیعی با فاصله هر محدوده از محدوده ثبتی مجاور به میزان صد و پنجاه متر همه کوهها، تپه ها، مخروط افکنه ها، واریزه ها، آبراهه ها، دشتها، جنگلها، بیشه زارها، چمن زارها و مراتع کشور را به صورت موزائیک وارد سامانه معادن بوسیله اشخاص حقیقی و حقوقی ثبت کرده و مردم و شرکتهای اقماری و صوری را به جان منابع طبیعی و محیط زیست کشور انداخته است و درمقابل دستگاهای اجرایی وموضوع ماده ۲۴ قانون معادن قرار داده است.

ثبت نام شرکتهای متعدد و اقماری فقط با تغییر در پیشوند یا پسوند یک کلمه صورت می گیرد و با سرمایه اندک انجام می شود هر فرد یا گروهی با ثبت شرکتهای متعدد و فقط صوری با عنوان فعالیتهای معدنی ، اقتصادی و اشتغال و در حقیقت سوداگری و فرصت طلبی به جان طبیعت ایران افتاده اند. حذف هرعارضه جغرافیایی اثرات زیانبار اقلیمی، اکولوژیکی و زیست محیطی به همراه داردمعادن سنگ های ساختمانی که بصورت بلوکه های چند ده تنی و بصورت خام از کشور خارج می شوند در آینده ای نزدیک بسیاری از کوهها و عوارض طبیعی ایران را به خارج از کشور صادر خواهند کرد.

کوهها حتی بدون داشتن پوشش گیاهی در جذب و نگهداری نزولات جوی نقش مهمی دارند.

نقش کوهها در تامین منابع آبهای سطحی و زیر زمینی، جلوگیری از تغییر اقلیم و جلوگیری ازپیشروی و گسترش کویرها در سرزمین خشک و نیمه خشک ایران و نقش دفاعی و امنیتی کوهها بدیهی و غیرقابل انکار است.

حذف هرعارضه جغرافیایی مثل کوهها و تپه ها اثرات زیانبار اقلیمی ، اکولوژیکی و زیست محیطی دارد که بر توپوگرافی و ژئومورفولوژی ،فرسایش خاک و نابودی پوشش گیاهی و جانوری و جهات شیب تاثیردائمی و ماندگار خواهد داشت.

از طرفی چون معادن سنگ از ارتفاعات و قلل کوهها ی مرتفع،برف گیرودرشیبهای تند و مناطق صعب العبور برداشت می شوند و از دامنه ها به پایین حمل می شوند صحنه هایی دلخراش و نازیبا،از ریزش واریزه ها، تخریبها و گرد و خاک که بواسطه جاده های دسترسی و حرکت کامیونها و ماشین آلات سنگین بوجود می آورند را به نمایش گذاشته که تخریب سیمای ظاهری سرزمین، که تا ابد در این سرزمین باقی خواهد ماند و خسارات آن به هیچوجه قابل جبران نیست.

خطرات حذف فیزیکی کوهها و ارتفاعات بسیار بدتر از برداشت بی رویه آبهای زیر زمینی و واگذاری اراضی است. تاثیر قابل توجه فعالیت های معدنی در منابع طبیعی جنگل هاعلی خادم معاون دفتر حمایت و حفاظت منابع طبیعی سازمان جنگلها ، مراتع و آبخیزداری کشور گفت: سرزمین ایران به لحاظ اقلیمی و زیستی دارای تنوع ویژه ای بوده و شرایط توپوگرافی متفاوتی بر آن حاکم است که این خود عاملی است برای گسترش پوشش گیاهی متنوع و ارتقاء ارزش و اهمیت منابع طبیعی تجدید شونده. از سویی دیگر این سرزمین بر روی یکی از کمربندهای اصلی کوهزائی جهان واقع شده و به همین دلیل از تنوع مواد معدنی ارزشمند و قابل استحصال نیز برخوردار بوده و دارای معادن بسیار غنی و ارزشمندی است ومعدن کاوی در آن دارای قدمت دیرینه است.

او افزود: به علت قرار گرفتن قسمت اعظم کشور در شرایط اقلیمی خشک و نیمه خشک از نظر اکولوژیکی این سرزمین پهناور با محدودیت ها و حساسیت های شدید منابع پایه شامل آب، خاک و گیاه مواجه است وهرگونه فعالیت معدنی بی رویه می تواند شرایط مطلوب طبیعی ایجاد شده برای این منابع را با مشکل مواجه کرده و در واقع عناصر اصلی سازنده زیست بوم را تحت تاثیر قرار دهد و با گذشت زمان این عرصه های طبیعی که خود تولید کننده آب، خاک و گیاه هستند را تحت تاثیر قرار داده و آثار آن در صورت ترمیم نشدن بدلیل پایداری آثار تخریبی غیر قابل جبران خواهد بود.در واقع این همان پدیده ای است که از آن به عنوان تخریب سرزمین و بیابان زایی نیز یاد می شود. فعالیت معادن بی ضابطه بوده استاو ادامه داد: در سالیان گذشته فعالیت های معدنی در عرصه های منابع طبیعی از ضابطه مندی صحیح و دقیقی برخوردار نبوده و فقط تفکر اقتصادی برای برداشت مواد معدنی با کمترین هزینه مد نظر فعالان و دست اندرکاران این حوزه بوده است که صدمات بسیاری نیز برپیکره این زیست بومهای طبیعی وشکننده وارد کرده است و بربنیانهای زیستی از قبیل آب های سطحی و زیرزمینی ، خاک، حیات وحش تاثیرات مخربی وارد می کند که بسیاری از این تاثیرات با برخی اقدامات کنترلی و مدیریتی قابل پیشگیری و به حداقل رساندن است.

خادم تصریح کرد: با شناخت و تجزیه و تحلیل آثار فعالیت های معدنی بر عناصر اصلی زیسـت بومهای طبیعی بصورت مجزا می توان برای کاهش مشکلات و معضلات را مورد بررسی قرار داد و بر نامه های مناسبی درراستای کاهش صدمات و نیز چگونگی احیاء و بازسازی آن ارائه کرد که البته این موضوع نیاز به مشارکت و نگاه ملی هر دو مجموعه سازمان جنگل ها و مراتع و آبخیزداری کشورو سازمان توسعه و نوسازی معادن کشور دارد و فعالان معدنی نیزباید با نگرش مسئولانه در مقابل محیط زیست و منابع طبیعی کشورفعالیت های معدنی را توسعه دهند.

معاون دفتر حمایت و حفاظت منابع طبیعی سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشوراظهار کرد: آخرین قوانین مصوب برای فعالیت های معدنی به گونه ای بوده است که در بسیاری ازموارد در تعارض با قوانین زیست محیطی و منابع طبیعی کشور تدوین شده است که عواقب آن نیز به اشکال مختلف گریبان گیرمردمی است که دراین مناطق ساکن هستند ودرآینده نیز خطر آفرینی آن بیشترخواهد شد. خادم گفت: با نگاه تعاملی در سال 1394 توافقنامه ای بین دو مجموعه وزارت صمت و سازمان جنگلها،مراتع و آبخیزداری کشورتنظیم شد که طی آن بسیاری از معضلات و مشکلات مرتبط مرتفع و برنامه هایی نیز برای جبران خسارات و آسیب های ناشی از فعالیت های معدنی تدوین شد که توانست زمینه را برای بازسازی و احیای مناطق آسیب دیده ناشی از فعالیت های معدنی فراهم کند. این مقام مسئول با اشاره به وجود اشکالاتی در مواد قانونی معادن بویژه ماده 26 که با وجود کلمه اکتشاف،سطوح وسیعی را از منابع طبیعی خارج می کند و یا ماده 24 که اختیار تصمیم گیری را از مرجع تخصصی آن گرفته وهمچنین ماده 25 که وظیفه احیا و بازسازی را برعهده یک دستگاه دولتی قرار داده از جمله اشکالات اصلی است که باید در اصلاحات بعدی مد نظر تصمیم گیران قرار گیرد. او در پایان گفت: با نگرش بر چارچوب های توسعه پایدارکه یکی از اصول اصلی آن توجه به موضوعات زیست محیطی و منابع طبیعی است می توان ضمن انجام فعالیت های معدنی که پشتوانه مهمی برای اقتصاد ، تامین مواد اولیه صنایع و نیازهای کشوراست راه برای ارتقاء و توسعه فعالیت های اکتشافی و بهره برداری مواد معدنی در سطوح مناسب هموارترخواهد شد. رضا افلاطونی سرپرست معاونت حفاظت و امور اراضی سازمان جنگل ها،مراتع و آبخیزداری کشورگفت: ارزش های اقتصادی و غیر اقتصادی زیست محیطی و منابع طبیعی موضوعی است مغفول مانده در بهره برداری از منابع طبیعی واستفاده از زیست بوم های طبیعی که در بسیاری از موارد به خصوص واگذاری اراضی برای فعالیت های صنعتی ، کشاورزی و یا معدنی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. بی اهمیتی منابع طبیعی در برابر برداشت از معادن!او افزود: در واگذاری اراضی ملی برای سایر بهره برداریها به خصوص فعالیت های معدنی ارزش اقتصادی معادن واهمیت آن در ایجاد اشتغال و تولید مورد توجه قرار می گیرد در حالی که کارکرد های با اهمیت منابع طبیعی وارزش های آن برآورد و مورد محاسبه دقیق قرار نمی گیرد.

او با بیان اینکه تولید گیاهان دارویی و صنعتی، تولید چوب، علوفه ، هیزم و بسیاری از محصولات دیگر از جمله اهمیت های بازاری این عرصه های طبیعی ارزشمند است که نقش اقتصادی آن بسیار با اهمیت بوده و بصورت کاملاً رایگان بصورت تجدید شونده در اختیار بشر قرار گرفته است،تصریح کرد: در حالیکه تولید خاک یا خاکزایی ، تولید آب و تقویت قنوات و چشمه سارها و آبهای زیرزمینی، تولید اکسیژن وترسیب کربن از جمله ارزش های غیر بازاری است و دارای اهمیت بسیاری است ، کمترین توجه در برآورد خسارات وارده به این منابع طبیعی شده است .بنابراین در بهره برداری و استخراج مواد معدنی این موضوع باید به عنوان یک شاخص مهم مد نظر تصمیم گیران و قانونگذاران قرار گیرد.

سرپرست معاونت حفاظت و امور اراضی سازمان جنگل ها،مراتع و آبخیزداری کشور در پایان گفت: برای انجام فعالیت های معدنی در اراضی ملی با توجه به نوع تغییراتی که در زیست بوم های طبیعی ایجاد می شود باید کارمهندسی و هزینه های تحمیلی بر زیست بوم های طبیعی برآورد و سپس تصمیم گیری شود.همچنین باید برنامه ریزی برای جبران خسارت های حتی اندک وارده به عرصه های منابع طبیعی نیز وجود داشته باشد.

منبع:باشگاه خبرنگاران